کار و تلاش در اسلام

چاپ نخست کتاب «کار و تلاش از نگاه اندیشمندان اسلامی» گردآوری و نگارش شده توسط محمدهادی فلاح از سوی مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما منتشر و روانه بازار کتاب شد. به گزارش ایبنا، این اثر کار را از نگاه اندیشمندان مسلمانی نظیر ابن‌خلدون، حضرت امام‌خمینی(ره)، شهید مطهری و شهید بهشتی بررسی کرده است تا اهمیت و ضرورت این موضوع به درستی تبیین شود. در بخشی از کتاب نوشته شده که به عقیده امام‌خمینی(ره) کار یعنی جهان هستی؛ یعنی همگامی با ذرات همه عوالم در غیب و شهود و طبیعت؛ کار یعنی عمل خدای متعال؛ کار یعنی بهشت‌آفرین؛ کار مسوولیت است. علامه محمدتقی جعفری در مورد چیستی کار می‌نویسد: «کار عبارت است از فعالیتی که آدمی بدون آن تفاوتی با جمادات و نباتات ندارد، مگر در یک عده مختصات طبیعی ضروری، مانند احساس و حرکت ارادی و غیره. بنابراین، مجبور می‌شویم که کار و جریان حیات انسانی و ارتباط آن دو را با یکدیگر مطرح نموده، راهی برای حل این مساله پیدا کنیم که انسان زنده که در این دنیا زندگی خود را به وسیله کار مستهلک می‌سازد، چه می‌دهد و چه می‌گیرد؟ برای پیدا کردن این راه حل بایستی انواع دوران‌های حیات آدمی را در نظر بگیریم.» در این‌که کار یک وظیفه است، نمی‌شود شکی کرد، ولی ما درباره کار از نظر تربیت بحث می‌کنیم. آیا کار فقط وظیفه‌ای از روی ناچاری اجتماعی است؟ استاد شهید مطهری درباره نقش کار در سازندگی روح و تربیت انسان می‌نویسد: «در این‌که کار یک وظیفه است، نمی‌شود شکی کرد، ولی ما درباره کار از نظر تربیت بحث می‌کنیم. آیا کار فقط وظیفه‌ای از روی ناچاری اجتماعی است؟ یا نه، اگر این مساله نباشد نیز لازم است و به عبارت دیگر اگر این ناچاری وظیفه اجتماعی نباشد، باز هم کار از نظر سازندگی فرد یک امر لازمی است.» از نظر استاد شهید مرتضی مطهری، «یکی از عواملی که خیلی ساده است ولی شاید کمتر به آن توجه می‌شود، عامل کار است. کار از هر عامل دیگری اگر سازنده‌تر نباشد نقشش در سازندگی کمتر نیست». ایشان کار و تربیت را علت و معلول یکدیگر می‌داند و می‌گوید: «انسان این جور خیال می‌کند که کار، اثر و معلول انسان است، پس انسان مقدم بر کار است؛ ولی این درست نیست. هم تربیت بر کار مقدم است و هم کار بر تربیت؛ یعنی این دو، هم علت یکدیگر هستند و هم معلول یکدیگر، هم انسان سازنده و خالق و آفریننده کار خودش است، و هم کار و نوع کار خالق و آفریننده روح و چگونگی انسان است»، «در مجموع، کار در عین این‌که معلول فکر و روح و خیال و دل و جسم آدمی است، سازنده خیال، سازنده عقل و فکر، سازنده دل و قلب و به طور کلی سازنده و تربیت‌کننده انسان است.» به عقیده امام‌خمینی(ره) کار یعنی جهان هستی؛ یعنی همگامی با ذرات همه عوالم در غیب و شهود و طبیعت؛ کار یعنی عمل خدای متعال؛ کار یعنی بهشت‌آفرین؛ کار مسوولیت است علامه جعفری درباره کار و تلاش می‌نویسد: «به طور کلی پدیده حیات بشری به هر معنایی که در نظر بگیریم از فعالیت طبیعت آغاز می‌شود و با کار انسانی در مجرای قوانین طبیعی ادامه پیدا می‌کند و با اختلال ترکیب وجودی او که موجب خنثی شدن کار دوباره او می‌گردد، رخت از سطح طبیعت برمی‌بندد. این جریان عمومی پدیده حیات آدمی، از بدو حرکت او در روی زمین چه حال انفرادی و چه در قلمرو جمعی، از آن قانون پایدار ناشی می‌شود که موجود برین آن را وضع و تثبیت نموده است. انسانی که معنای حیات را درک کند و ضرورت تلاش را در دریاها و خشکی‌ها، در جنگل‌ها و قله‌های صعب‌العبور کوه‌ها دریافت کند، اهمیت کار را هم شناخته است. آثار تجسم‌ یافته از کار بشری و کتیبه‌ها و تالیفات باستانی، همه و همه شاهد گویای درک اهمیت کار برای حیات بشری می‌باشد. نکته‌ای که قابل توجه است و به نظر ما می‌تواند روشنگر علت بی‌ارزش نمودن کار در گذشته بوده باشد، پدیده قدرت‌های متنوع است که کار و انجام ‌دهنده کار را مملوک یا مانند مملوک خود تلقی کرده است. هیچ جامعه بشری حتی در قدیمی‌ترین دوران‌های تاریخ دیده نمی‌شود که کار در متن زندگی آن نبوده باشد. آنچه که مهم است این است که قدرت‌هایی که غیر قابل مهار بودند، با تسلط مطلقی که بر ناتوانان داشته‌اند، نه تنها کار آنان را بلکه حتی هستی آنان را هم در اختیار خود می‌دیدند. لذا یک اراده از آنان کافی بوده است که هرکاری که بخواهند و امکان داشته باشد به وجود بیاید. چنان که یک اراده جزئی برای جابه‌جا کردن یک برگ ناچیز کفایت می‌نماید و این قاعده کلی است که هر موضوعی که تحت سلطه مطلق "خود طبیعی" آدمی قرار گرفت، اهمیت و ارزش خود را از دست می‌دهد.» کتاب حاضر در پنج فصل، کار و تلاش را از دیدگاه اندیشمندان و متفکران اسلامی بررسی کرده است. کلیات، کار و کوشش در اسلام، ارزش کار و کوشش در کلام و عقیده حضرت امام ‌خمینی(ره)، لزوم بازاندیشی در مساله کار و نمونه‌های رفتاری، عناوین پنجگانه فصول این اثرند. چاپ نخست کتاب «کار و تلاش از نگاه اندیشمندان اسلامی» در شمارگان 2500 نسخه، 68 صفحه و بهای 12000 ریال راهی بازار نشر شد.

/ 0 نظر / 10 بازدید