ایمپلنت، علم نوینی است در دندانپزشکی که در سالهای اخیر پیشرفتهای زیادی کرده و نگرانی بشر را نسبت به از دست دادن دندان از بین برده است. وقتی دندانی را از دست میدهیم، استخوانهای باقیمانده در فک بالا و پایین بر اساس عملکردهای فیزیولوژی دچار تحلیل میشوند. زمانی که استخوان فک زیر فشار نباشد، یعنی دندانی در داخل استخوان نباشد، سلولهای استخوانساز کمتر فعالیت دارند و سلولهایی که استخوان را برمیدارند دو برابر فعالیت میکنند؛ دقیقا عکس زمانی که دندان وجود دارد.
در نتیجه، جایی که دندان وجود ندارد، حجم استخوان چه از لحاظ ارتفاع و چه از لحاظ قطر، کم میشود. در واقع علت اصلی پیشنهاد انجام ایمپلنت در فضاهای بیدندانی در ناحیه استخوان فکی، این است که این عملکرد ادامه پیدا نکند و استخوان در آن نواحی تحلیل نرود؛ یعنی جلوگیری از تحلیل استخوان مهمترین عملکرد ایمپلنت است. در مرحله بعدی، اهمیت ایمپلنت این است که به عنوان ریشه دندان عمل میکند و با توجه به قطر استخوان و فضایی که وجود دارد، میتوان ایمپلنتهایی با سایزهای مختلف و قطرهای مختلف انتخاب کرد.
روشهای انجام ایمپلنت
با توجه به پیشرفتهای صورت گرفته، ایمپلنتها به چند نوع تقسیم شدهاند. ایمپلنت بر اساس شیوه مهندسی پزشکی طراح آن میتواند یک مرحلهای یا دو مرحلهای باشد.
الف: ایمپلنت یک مرحلهای: همزمان که ایمپلنت در داخل استخوان گذاشته میشود، تاج نیز به ریشه اتصال داده میشود و به همین دلیل به آن یک مرحلهای میگویند.
ب: ایمپلنت کلاسیک یا دومرحلهای: با توجه به فضای استخوانی و تقسیمبندیهایی که برای این کار برای فک صورت گرفته، استخوان را براساس تراکمی که دارد، تقسیمبندی کردهاند. به این ترتیب برای فک پایین ایمپلنتهای 2 مرحلهای در نظر گرفته میشود. این ایمپلنتها را داخل استخوان فک پایین قرار میدهند و دست کم باید به این نوع ایمپلنتها 3 ماه زمان داده شود تا با استخوانی که در کنارش هست، یک فضای یکپارچه ایجاد کند. بعد از 3 ماه با نسج نرم یا لثه پوشیده میشود و دندانپزشک با یک جراحی کوچک روی نسج نرم، فضای ایمپلنت را به فضای داخل دهانی اتصال میدهد؛ یعنی نسج نرم را باز میکند و با توجه به وضعیت خاص ایمپلنت، قالبگیری انجام میشود و در نهایت، تاج دندان روی آن قرار میگیرد.
در فک بالا، چون استخوان آن اسفنجی است و تراکم آن نسبت به استخوان فک پایین کمتر است، دستکم باید 6 ماه زمان داد تا ایمپلنت بتواند با استخوانهای اطراف به صورت یکپارچه درآید.
در طول مدتی که ایمپلنتها با استخوان مجاور به صورت یکپارچه درمیآیند، میتوان از پروتزهای متحرک (دندان موقت) استفاده کرد تا نیاز بیمار به دندان به صورت موقت برطرف شود.
راهحلهای جراحی در کاشت دندان
1. روش سینوس لیفت: در فک بالا و پایین فضاهای آناتومیکی وجود دارند، برای مثال، در فک پایین کانال عصب دندانی تحتانی وجود دارد که به تمام دندان عصب میدهد اگر استخوان فک پایین تحلیل رفته باشد، این کانال در فضایی قرار میگیرد که اگر ایمپلنت را بدون در نظر گرفتن این فضا کار بگذاریم، روی عصب قرار میگیرد و بیمار همیشه دچار درد میشود.
همچنین، در فک بالا سینوسهایی وجود دارد که در واقع فضاهایی هستند که به استخوانهای فک بالا چسبیدهاند. وقتی استخوان فک بالا تحلیل رفته باشد، فضای استخوانی به سینوسها نزدیک میشود و ارتفاع لازم برای گذاشتن ایمپلنت وجود نخواهد داشت. در چنین مواردی، دندانپزشک میتواند از 2 روز استفاده کند؛ روش Open sinus lift و روش . close sinus lift
روش open sinus lift: با توجه به وضعیت فضای استخوانی و ارتباط آن با سینوس که بسیار کم است، استخوان برداشته میشود تا به غشای بافت نرم سینوس دست پیدا کنیم. با ابزارهای خاصی، این غشا را به سمت بالا هدایت میکنند. در آن ناحیه، ایمپلنت را میگذارند سپس پودر استخوان سفتتر شده را قرار میدهند و فضای نسج نرم را بخیه میکنند.
روش close sinus lift: در این روش با انجام ضربات خاصی، سینوس را به سمت بالا حرکت میدهند. بعد ایمپلنت را کار میگذارند و مثل روشOpen بقیه مراحل انجام میشود.
2. روش اوردنچر: در ناحیه چانه (فک پایینی)، یک منطقه خوب استخوانی است که در آن عصب زیادی وجود ندارد.
برای افرادی که استخوان این ناحیه را به دلیل استفاده از دندان مصنوعی از دست داده باشند، 4 مینی ایمپلنت میگذارند و با حالت نر و مادگی که نری در سر ایمپلنت است و با یک حرکت قوسشونده دنچر به مینی ایمپلنت اتصال پیدا میکند و ثابت میشود. هر زمان که بیمار بخواهد، میتواند آن را بردارد و دوباره آن را سرجایش قرار دهد.
لزوم توجه به جنس ایمپلنتها
جنس ایمپلنت، عمدتا از فلز تیتانیوم است. در بررسیهای صورت گرفته، ثابت شده که فلز تیتانیوم بهتر از تمام فلزات میتواند با استخوان باند ایجاد کند. سطح تمام ایمپلنتها از تیتانیوم تشکیل میشود.
تاج دندان چون در فضای خارج استخوانی قرار میگیرد و با استخوان ارتباطی ندارد، عمدتا از فلزات معمول در دندانپزشکی استفاده میشود و بهترین نوع آن طلاست.
روکش میتواند از جنس زیرکونیا، سرامیک یا فلز باشد.
احتیاط در استفاده از روش ایمپلنت:
1 - کسانی که دچار سرطان هستند و تحت درمانهای شیمی درمانی، رادیوتراپی و موارد مشابه قرار دارند، باید با احتیاط از این روش استفاده کنند.
2 - کسانی که دچار بیماری قلبی عروقی هستند، باید حتما با نظر پزشک معالج قلب و عروق از این روش استفاده کنند.
3 - کسانی که دیابت دارند، حتما باید وضعیت قندشان کنترل شود و آزمایششان مثبت باشد.
4 - کسانی که پوکی استخوان دارند، بهخصوص خانمهایی که در مرحله بعد از یائسگی هستند، حتما باید آزمایش پوکی استخوان انجام دهند تا درصد پوکی استخوانشان مشخص شود.
5 - کسانی که پیوند عضو داشتهاند یا تحت معالجات خاص هستند، باید رعایت برخی از موازین این عمل را انجام دهند.
6 - به افراد سیگاری توصیه میشود ایمپلنت انجام ندهند، چون استفاده از سیگار گرمایی ایجاد میکند که باعث شکست ایمپلنت میشود.
7 - کسانی که دچار بیماری لثه هستند یا دهانشان محیط آلوده سیستمیک دارد؛ برای انجام ایمپلنت باید جراحیهای لثه انجام دهند تا عفونتها کاملا از بین برود و سپس ایمپلنت انجام شود.
8 - به آنهایی که اصول بهداشتی را رعایت نمیکنند، توصیه میشود از ایمپلنت استفاده نکنند. این افراد در صورت استفاده از این روش، باید مراقبتهای بهداشتی را خیلی جدی بگیرند.
چگونه باید از دندانهای جدید مراقبت کرد؟
نقص بیدندانی ممکن است در نتیجه نواقص ژنتیکی باشد؛ یعنی برخی افراد به صورت ژنتیک دارای بیماریهای لثه هستند و در نتیجه این بیماریها دندان خود را از دست میدهند ممکن است فرد به دلیل عدم رعایت بهداشت دندان، دچار بیدندانی شود یا در اثر حادثهای دندان خود را از دست بدهد. بعد از کاشت دندان به روش ایمپلنت، توصیه میشود که دستکم روزی 2 بار با استفاده از مسواکهای مخصوص مسواک زده شود و استفاده از نخ دندان اهمیت زیادی دارد. افرادی که ایمپلنت کردهاند، باید هر 3 ماه یکبار به دندانپزشک مراجعه کنند و با گرفتن رادیوگرافی و بررسیهای لازم، از سلامت ایمپلنت خود اطمینان پیدا کنند.
دکتر مرتضی نشاندار
|
